Thức ăn dễ gây nghẹn ở trẻ nhỏ và cách phòng tránh

NHS khuyên tránh thức ăn cứng như hạt nguyên, cà rốt sống, táo sống, bỏ hạt và hột cứng trong trái cây, bỏ xương trong thịt và cá. AAP đưa ra danh sách dài hơn, gồm những món nên để xa trẻ cho đến khoảng 4 tuổi trở lên, tùy sự phát triển của bé:

• Xúc xích, thịt viên que, các miếng thịt lớn.
• Kẹo cứng, kẹo dẻo dính, kẹo cao su, kẹo marshmallow.
• Các loại hạt và hạt giống (nhất là hạt hướng dương).
• Nho nguyên quả và các miếng trái cây sống như táo.
• Rau sống như cà rốt que, và bắp rang bơ.
• Miếng phô mai hoặc phô mai sợi.
• Bơ hạt đặc, nên phết mỏng.

Cũng trong danh sách này, AAP lưu ý thức ăn tròn, chắc như nho hay xúc xích chỉ nên cho bé ăn khi đã cắt thật nhỏ.

• NHS khuyên cắt thức ăn nhỏ và tròn như nho hay cà chua bi thành 4 phần.
• Thức ăn dạng que, theo NHS, nên có cỡ bằng ngón tay người lớn, đủ lớn để bé nắm trong tay và còn thò ra một đoạn.
• AAP hướng dẫn cắt thức ăn cho trẻ nhỏ thành miếng không lớn hơn một nửa inch, và dạy trẻ nhai kỹ.
• NHS dặn rửa và gọt vỏ trái cây, rau củ sống.
• Với ăn dặm tự chỉ huy, Viện Dinh dưỡng cho biết thức ăn thường được cắt thành các miếng dài, mềm, dễ cầm nắm.

Hai nguồn dùng cách mô tả khác nhau (miếng que cỡ ngón tay so với miếng nhỏ không quá nửa inch), có thể do độ tuổi và cách ăn khác nhau. Bài này không tự quy đổi thành số đo khác; khi phân vân, hãy chọn miếng nhỏ, mềm hơn và hỏi nhân viên y tế.

• NHS dặn luôn ở bên bé khi bé ăn, phòng khi bé bị nghẹn.
• Theo NHS, bé cần ngồi thẳng, an toàn để nuốt tốt, và luôn dùng đai an toàn gắn chắc trên ghế ăn cao.
• NHS cũng khuyên hạn chế phân tâm, tránh màn hình như TV, điện thoại hay máy tính bảng.
• AAP khuyên cho trẻ ngồi xuống ăn, không chạy, đi, chơi hoặc nằm khi đang có thức ăn trong miệng, và để ý anh chị lớn vì các bé lớn hơn hay cho em thức ăn hay đồ chơi nhỏ.
• Viện Dinh dưỡng lưu ý trẻ cần được người lớn theo sát bữa ăn và cần tư thế ngồi an toàn.

Theo NHS, bé có thể ọe khi mới làm quen thức ăn đặc, và ọe khác với nghẹn; bé tự ăn cũng không làm tăng nguy cơ nghẹn so với đút thìa. Trang của NHS địa phương (Cambridgeshire and Peterborough) mô tả ọe thường ồn ào và da bé có thể hơi đỏ, còn nghẹn thường im lặng và bé có thể bắt đầu tím tái; trên da sẫm màu nên kiểm tra móng tay, nướu hoặc mặt trong môi. Nếu bé không thở, không ho, không phát ra tiếng, hãy xem là nghẹn và xử trí khẩn cấp. Ba mẹ có thể tìm đọc các bài về sơ cứu nghẹn trên trang.

NHS xứ Wales lưu ý trẻ từ 1 đến 5 tuổi hay đưa đồ vật vào miệng, và nhắc bi, hạt cườm, pin cúc áo là những vật nhỏ có thể gây nghẹn, nên cất xa tầm với của trẻ. AAP kể thêm bóng bay (nguy cơ với trẻ đến 8 tuổi), tiền xu, bi, bóng nhỏ, đồ chơi có bộ phận nhỏ hoặc tháo rời, nắp bút và ống tiêm thuốc, đồng thời khuyên làm theo độ tuổi ghi trên hộp đồ chơi và kiểm tra dưới đồ nội thất, giữa các đệm ghế.

mevabe có bài riêng về ăn dặm tự chỉ huy (BLW); bài này bổ sung danh sách thức ăn và vật dụng cần lưu ý. NHS cho biết bé tự ăn không làm tăng nguy cơ nghẹn so với đút thìa, còn Viện Dinh dưỡng nêu nguy cơ không cao hơn khi thực hành đúng kỹ thuật và cha mẹ cần được hướng dẫn cụ thể.

Đọc bài không thay thế khóa học sơ cứu có người hướng dẫn thực hành. Ba mẹ nên đăng ký khóa sơ cứu do Hội Chữ thập đỏ hoặc bệnh viện tổ chức, đặc biệt trước khi cho bé bắt đầu ăn dặm.