Ăn dặm, khi nào bắt đầu và bắt đầu như thế nào

Khi nào nên bắt đầu?

Cả WHO và NHS đều nêu mốc khoảng 6 tháng tuổi. WHO khuyến nghị bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu, sau đó bắt đầu cho ăn thêm thức ăn an toàn vì nhu cầu năng lượng và dinh dưỡng của bé lúc này bắt đầu vượt quá lượng sữa mẹ cung cấp. Bắt đầu quá sớm hoặc quá muộn đều có thể ảnh hưởng đến tăng trưởng của bé. Bé sinh non nên hỏi ý kiến nhân viên y tế.

Dấu hiệu bé sẵn sàng

NHS gợi ý nhìn cùng lúc các dấu hiệu từ khoảng 6 tháng:

• Ngồi vững, giữ được đầu thẳng.
• Phối hợp được mắt, tay và miệng: nhìn, nhặt đồ ăn rồi đưa vào miệng.
• Nuốt thức ăn thay vì đẩy ra ngoài.

Việc bé gặm tay, thức đêm nhiều hơn hay đòi bú thêm chưa chắc là bé đã sẵn sàng.

Những món đầu tiên

• Bắt đầu với rau củ, trái cây nấu mềm hoặc nghiền, mỗi lần một loại: ví dụ khoai lang, cà rốt, táo, lê. Có thể thêm cả những loại ít ngọt như bông cải xanh, súp lơ, rau bina.
• Có thể cho bé thức ăn cầm tay trong bữa, cắt vừa để lọt trong nắm tay bé và hơi nhô ra ngoài.
• NHS gợi ý cho bé làm quen từng loại thực phẩm dễ gây dị ứng (đậu phộng, trứng, gluten, cá) từng chút một, từ khoảng 6 tháng.
• Có thể tập cho bé uống từng ngụm nước bằng cốc từ khoảng 6 tháng.

Số bữa và tinh thần cho ăn

WHO nêu mức tham khảo: 2 đến 3 bữa mỗi ngày ở 6 đến 8 tháng, 3 đến 4 bữa mỗi ngày ở 9 đến 23 tháng, kèm 1 đến 2 bữa phụ nếu cần. Bé vẫn nên tiếp tục bú mẹ thường xuyên, tới 2 tuổi hoặc lâu hơn nếu hai mẹ con muốn.

Quan trọng là cho ăn đáp ứng: nhận ra khi bé đói hay no. NHS khuyên không ép ăn; nếu bé quay đi hoặc ngậm miệng, hãy dừng và thử lại lúc khác. Nhiều bé cần thử 10 lần trở lên mới chấp nhận món mới, nên đừng nản. Giữ bữa ăn thoải mái, không màn hình, và ăn cùng bé khi có thể.

Những điều cần tránh

• Không thêm muối hoặc đường vào đồ ăn của bé, kể cả qua nước hầm hay gia vị nấu sẵn.
• Không cho nguyên hạt hoặc thức ăn cứng như hạt nguyên, cà rốt sống, táo sống.
• Không dùng sữa bò làm đồ uống chính trước 1 tuổi.
• Không cho uống đồ uống từ gạo cho trẻ dưới 5 tuổi (NHS nêu lý do là hàm lượng arsen).
• Không pha thêm gì vào bình ngoài sữa mẹ hoặc sữa công thức.

Nôn ói khác với nghẹn

Theo NHS, bé hay ọe, trào nước mắt, đẩy lưỡi ra và có thể nôn khi mới tập ăn, đó là phản xạ bình thường khi học xử lý thức ăn đặc. Nghẹn thì khác, là tình huống khẩn cấp. Vì vậy hãy luôn ở bên bé trong cả bữa ăn và tìm hiểu trước cách sơ cứu khi bé nghẹn.

An toàn khi chuẩn bị

• Rửa tay và bề mặt trước khi chế biến.
• Để nguội và thử nhiệt độ trước khi cho bé ăn.
• Rửa, gọt vỏ rau quả; bỏ hạt, xương.
• Cắt tư các thức ăn tròn nhỏ như nho.
• Dùng ghế ăn có dây đai, không để bé một mình.

Bài viết chỉ mang tính tham khảo chung. Nếu bé chậm tăng cân, có dấu hiệu dị ứng hoặc bạn không chắc nên cho ăn thế nào, hãy hỏi bác sĩ hay nhân viên y tế theo dõi bé.