Ăn dặm tự chỉ huy (BLW): cách làm và những điều cần biết

Theo NHS, ăn dặm tự chỉ huy nghĩa là chỉ cho bé các thức ăn dạng miếng (finger food) để bé tự ăn, thay vì đút thức ăn xay hoặc nghiền bằng thìa. NHS cũng nói bé tự ăn không làm tăng nguy cơ nghẹn so với đút bằng thìa.

NHS nêu mốc từ khoảng 6 tháng tuổi, phù hợp với WHO: thức ăn bổ sung nên bắt đầu khoảng 6 tháng, vì từ lúc này sữa mẹ đơn thuần không còn đáp ứng đủ năng lượng và dưỡng chất. Ngoài tuổi, NHS nêu ba dấu hiệu sẵn sàng:

• Bé ngồi được và giữ đầu cổ vững.
• Bé phối hợp mắt, tay và miệng để cầm thức ăn đưa vào miệng.
• Bé nuốt thức ăn thay vì nhả ra.

Những biểu hiện như gặm nắm tay, ngủ dậy nhiều hơn vào ban đêm hay đòi bú thêm là bình thường và tự chúng chưa cho thấy bé đã sẵn sàng.

NHS nêu miếng thức ăn cỡ ngón tay người lớn là phù hợp. Các nhóm thức ăn dạng miếng NHS nêu làm ví dụ:

• Rau củ nấu mềm.
• Trái cây mềm cắt lát và bơ.
• Tinh bột đã nấu chín.
• Các loại đậu, cá không xương, thịt không xương, trứng luộc, pho mát cứng nguyên kem đã tiệt trùng.

Với thức ăn nhỏ và tròn như nho hoặc cà chua bi, NHS khuyên cắt thành 4 phần.

Nên tránh:

• Thức ăn cứng như hạt nguyên, cà rốt sống, táo sống.
• Hạt và hột cứng, xương trong thịt hay cá.
• Đường hoặc muối thêm vào thức ăn hay nước nấu của bé, kể cả viên nước dùng và nước sốt thịt.

Theo NHS, bé có thể cần thử một món mới từ 10 lần trở lên mới chấp nhận, nên đừng nản. NHS cho biết sữa bò và các loại sữa thay thế không nên là đồ uống chính trước 12 tháng tuổi. WHO cũng khuyến nghị tiếp tục cho bú thường xuyên đến 2 tuổi hoặc lâu hơn, tăng dần kết cấu và sự đa dạng của thức ăn, đồng thời giữ vệ sinh và xử lý thức ăn đúng cách.

Đây là điều cha mẹ lo nhất khi áp dụng BLW.

• Ọe thường gặp khi bé mới ăn dặm. NHS mô tả bé có thể chảy nước mắt, đẩy lưỡi ra phía trước, ợ khan hoặc nôn. Trang của NHS địa phương thêm rằng ọe thường ồn ào và da bé có thể hơi đỏ, nhưng khó nhận ra hơn ở da sẫm màu.
• Nghẹn khác với ọe. Theo trang NHS địa phương, nghẹn thường im lặng và bé có thể bắt đầu tím tái.

Bài này không hướng dẫn thao tác sơ cứu. Nếu nghi bé nghẹn và không thở được, hãy gọi người trợ giúp và gọi cấp cứu ngay. Đây là lời dặn chung của người viết; cha mẹ nên học sơ cứu trẻ nhỏ từ nguồn đáng tin cậy, ví dụ do cơ sở y tế hoặc tổ chức sơ cứu uy tín hướng dẫn, trước khi cho bé ăn dặm.

• Luôn ở bên bé suốt bữa ăn.
• Cho bé ngồi thẳng trên ghế ăn cao để dễ nuốt, luôn dùng đai an toàn gắn chắc.
• Không để bé một mình trên bề mặt cao.