Sơ cứu trẻ trên 1 tuổi bị nghẹn: các bước theo hướng dẫn nước ngoài

Theo British Red Cross, trẻ bị nghẹn có thể ôm ngực hoặc cổ, không nói, không thở và không ho được. St John Ambulance hướng dẫn hỏi trẻ "con có bị nghẹn không?"; nếu trẻ vẫn thở, nói hoặc ho được thì có thể tự đẩy dị vật ra, còn nếu không thở, không ho và không phát ra tiếng thì cần giúp ngay.

Theo MedlinePlus, nếu trẻ ho mạnh và nói được thì không nên can thiệp, vì cơn ho mạnh thường có thể đẩy dị vật ra. St John Ambulance cũng hướng dẫn khuyến khích trẻ ho và lấy ra vật cản nếu nhìn thấy rõ trong miệng. Hãy ở cạnh bé và quan sát; nếu bé không còn ho hiệu quả hoặc không thở được thì chuyển sang các bước dưới đây.

Các nguồn đều mô tả cùng một khung: vỗ lưng, rồi ấn bụng, rồi lặp lại, kèm gọi cấp cứu.

1. Vỗ lưng. Cho bé cúi người về phía trước, một tay đỡ phần thân trên, dùng gót bàn tay kia vỗ dứt khoát giữa hai bả vai. St John Ambulance và MedlinePlus nêu 5 cú; British Red Cross nêu tối đa 5 cú và dặn nhẹ tay hơn với trẻ nhỏ. Trang NHS xứ Wales nêu nếu có thể thì đặt bé nằm sấp trên đùi, nếu không thì đỡ bé cúi về phía trước.
2. Ấn bụng. Nếu vỗ lưng chưa hiệu quả, đứng hoặc quỳ phía sau bé, vòng tay quanh bụng, nắm tay đặt vào giữa rốn và phần dưới xương ức rồi kéo mạnh vào trong và lên trên, tối đa 5 lần. Vị trí các nguồn mô tả hơi khác nhau: British Red Cross nói phía trên rốn, St John Ambulance nói giữa rốn và phần dưới lồng ngực, NHS xứ Wales nói giữa rốn và xương sườn, tránh phần xương sườn dưới; MedlinePlus nói đặt nắm tay ngay phía trên rốn, phía ngón cái hướng vào bụng. Vì vậy cách an toàn là học vị trí trực tiếp từ người hướng dẫn.
3. Lặp lại. Nếu dị vật chưa ra, các nguồn nêu xen kẽ vỗ lưng và ấn bụng cho đến khi dị vật ra, có người đến giúp hoặc bé mất ý thức. St John Ambulance dặn kiểm tra miệng sau mỗi lần vỗ hoặc ấn nhưng không móc hay quét sâu trong miệng vì có thể đẩy dị vật xuống sâu hơn.
4. Gọi cấp cứu. Các nguồn Anh dặn gọi 999 (St John Ambulance còn nêu 112) khi dị vật chưa ra; nếu mình không thể gọi thì nhờ người khác. Ở Việt Nam số cấp cứu là 115. Hãy gọi 115 hoặc đưa bé đến cơ sở y tế gần nhất, và đừng để bé một mình.

British Red Cross nêu xử trí tiếp tục cho đến khi bé không phản ứng, rồi chuyển sang hướng dẫn riêng cho trẻ không thở. NHS xứ Wales hướng dẫn đặt bé nằm trên mặt phẳng cứng, gọi cấp cứu bằng loa ngoài, mở miệng lấy dị vật nếu thấy rõ và bắt đầu hồi sức tim phổi (CPR). MedlinePlus nhấn mạnh ấn bụng dành cho người còn tỉnh, còn bé đã bất tỉnh thì cần CPR. Các bước CPR không được trình bày trong bài này; cần học trực tiếp trong khóa sơ cứu.

Các nguồn đều tách riêng hướng dẫn cho trẻ dưới 1 tuổi. MedlinePlus nêu hầu hết chuyên gia không khuyến nghị ấn bụng cho trẻ dưới 1 tuổi, nên không áp dụng các bước ở trên cho em bé. Ba mẹ xem bài "Sơ cứu trẻ dưới 1 tuổi bị nghẹn" trên trang để biết cách làm riêng cho nhóm tuổi này.

Đọc bài không thay thế khóa học sơ cứu có người hướng dẫn thực hành. Ba mẹ nên đăng ký khóa sơ cứu do Hội Chữ thập đỏ hoặc bệnh viện tổ chức để được thực hành trên mô hình.