Mọc răng ở trẻ nhỏ và chăm sóc răng miệng cho bé

Theo NHS 111 Wales, hầu hết trẻ mọc chiếc răng đầu tiên trong năm đầu đời nhưng thời điểm rất khác nhau. Có bé mọc răng trước 4 tháng, có bé sau 12 tháng, và một số bé sinh ra đã có răng. Răng cửa hàm dưới thường mọc trước, vào khoảng 5 đến 7 tháng. Phần lớn trẻ có đủ bộ răng sữa vào khoảng 2 tuổi rưỡi.

NHS 111 Wales cho biết có bé không khó chịu chút nào. Ở những bé khác có thể thấy:

• Nướu đỏ, đau nơi răng đang nhú.
• Một bên má ửng đỏ.
• Chảy dãi nhiều hơn.
• Gặm, nhai đồ vật nhiều hơn.
• Bé quấy khóc hơn bình thường.

Dãi chảy nhiều có thể gây phát ban quanh miệng (theo AAP).

Cả hai nguồn đều lưu ý rằng mọc răng không gây sốt hay tiêu chảy. AAP nói thêm là không gây hăm tã hay khóc quá nhiều. Vì vậy:

• Nếu bé sốt, hãy gọi bác sĩ vì mọc răng không phải nguyên nhân.
• Nếu bé tiêu chảy kéo dài hơn một ngày, khóc nhiều hơn hoặc dữ dội hơn bình thường, hoặc có bất kỳ biểu hiện nào khiến bạn lo, hãy liên hệ bác sĩ (theo AAP).
• NHS 111 Wales khuyên liên hệ bác sĩ hoặc dịch vụ y tế nếu triệu chứng của bé làm bạn lo lắng.

Những gợi ý có trong hai nguồn:

• Nhẹ nhàng xoa nướu bằng ngón tay sạch.
• Cho bé cắn vòng ngậm mềm bằng cao su hoặc nhựa. Có thể làm lạnh trong tủ lạnh nhưng không để đông cứng (NHS 111 Wales và AAP đều nhắc điều này, AAP nêu khăn ẩm làm lạnh nhưng không đông cứng).
• Lau mặt để giảm hăm do chảy dãi.
• Dỗ dành, chơi cùng bé. AAP còn gợi ý tắm nước ấm, xoa bóp trước khi ngủ hoặc tiếng ồn trắng nhỏ.
• Từ khoảng 6 tháng, NHS 111 Wales gợi ý có thể cho bé gặm trái cây hoặc rau củ sống, trái cây mềm hoặc vỏ bánh mì, luôn có người lớn trông chừng. NHS lưu ý nên tránh bánh quy rusk vì hầu như đều chứa đường.

• Không buộc vòng ngậm quanh cổ bé vì nguy cơ nghẹt thở (NHS 111 Wales). AAP cũng cảnh báo vòng cổ mọc răng làm bằng hổ phách, gỗ, đá hay silicone có nguy cơ nghẹt thở và siết cổ.
• AAP khuyên tránh đồ ngậm chứa chất lỏng vì có thể vỡ và rò rỉ.
• AAP cảnh báo gel gây tê thường không hiệu quả vì nước dãi cuốn trôi, và một số thành phần (benzocaine, lidocaine) có thể nguy hiểm cho trẻ nhỏ. AAP cũng khuyên tránh cồn và chế phẩm vi lượng đồng căn (homeopathy).
• NHS 111 Wales cho biết gel bôi nướu có rất ít bằng chứng hiệu quả.

Về thuốc giảm đau, hai nguồn nêu hướng dẫn khác nhau. NHS 111 Wales nói có thể dùng paracetamol hoặc ibuprofen từ 3 tháng tuổi, còn AAP khuyên chỉ dùng acetaminophen cho khó chịu đáng kể và nên hỏi bác sĩ nhi trước. Bài viết không nêu liều. Hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi cho bé dùng bất kỳ loại thuốc nào.

Theo AAP:

• Trước khi răng mọc, lau nướu bằng khăn mềm sạch hoặc gạc ẩm sau mỗi cữ bú.
• Khoảng sinh nhật đầu tiên, đánh răng hai lần mỗi ngày, mỗi lần 2 phút, bằng bàn chải lông mềm.
• Dùng một lượng kem đánh răng có fluoride chỉ nhỏ bằng hạt gạo.
• Không cho bé ngủ cùng bình sữa, vì đường từ sữa công thức hoặc sữa mẹ đọng lại trên răng có thể gây sâu răng.
• AAP không khuyên cho bé dưới 12 tháng tuổi uống nước ép trái cây. AAP cũng nói nước là đồ uống tốt nhất cho răng (bài của AAP nhắc đến nước máy thường có fluoride, điều này có thể khác ở Việt Nam).

AAP khuyên đặt lịch khám răng lần đầu khi chiếc răng đầu tiên xuất hiện, và lưu ý một số trẻ cần khám thường xuyên hơn 6 tháng một lần. NHS 111 Wales cũng khuyên đưa bé đến nha sĩ sau khi những chiếc răng đầu tiên mọc và tái khám đều đặn theo lời dặn.

• Bé sốt, tiêu chảy kéo dài hoặc khóc nhiều bất thường.
• Việc mọc răng khiến bé bú hoặc ăn khó khăn.
• Bạn không chắc nên dùng thuốc hay sản phẩm nào cho bé.
• Bạn có thắc mắc về chăm sóc răng miệng của bé.