Các mốc phát triển của bé từ 12 đến 24 tháng tuổi

Mốc phát triển là gì?

Mốc phát triển là những kỹ năng mà đa số trẻ làm được ở một độ tuổi nhất định, ví dụ biết cười, bước đi những bước đầu tiên hay vẫy tay chào. Chúng thể hiện qua cách bé chơi, học, nói, hành động và vận động.

Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) có các bảng theo dõi theo nhiều độ tuổi, từ 2 tháng đến 5 tuổi, kèm ứng dụng Milestone Tracker. CDC cũng lưu ý các bảng này không thay thế cho công cụ sàng lọc phát triển chuẩn hóa do chuyên gia thực hiện.

Khoảng 12 tháng tuổi

Theo bảng của CDC, đến khoảng 1 tuổi, nhiều bé có thể:

• Chơi những trò đơn giản với người lớn, như vỗ tay "pat-a-cake".
• Vẫy tay "tạm biệt", gọi bố mẹ bằng tiếng riêng như "mama", "dada".
• Hiểu từ "không": dừng lại hoặc ngập ngừng khi nghe người lớn nói.
• Bỏ đồ vào trong hộp hoặc cốc, và tìm món đồ chơi mà bé thấy bạn giấu dưới chăn.
• Vịn đứng dậy, men theo đồ đạc để đi.
• Uống nước từ cốc không nắp khi bạn cầm giúp.
• Dùng ngón cái và ngón trỏ nhặt những vật nhỏ như mẩu thức ăn.

Khoảng 24 tháng tuổi

Đến 2 tuổi, CDC liệt kê những kỹ năng như:

• Cảm xúc, giao tiếp xã hội: nhận ra khi người khác buồn hoặc bị đau, nhìn nét mặt người lớn để biết nên phản ứng thế nào trong tình huống lạ.
• Ngôn ngữ: chỉ vào tranh trong sách khi được hỏi, nói ít nhất hai từ ghép lại như "thêm sữa", chỉ được ít nhất hai bộ phận cơ thể, dùng cử chỉ ngoài vẫy tay và chỉ trỏ (như gật đầu, thổi hôn).
• Nhận thức: cầm một vật bằng một tay trong khi tay kia làm việc khác, thử bấm nút hoặc xoay núm trên đồ chơi, chơi cùng lúc nhiều món đồ chơi.
• Vận động: đá bóng, chạy, đi lên vài bậc thang (có thể có người đỡ), tự ăn bằng thìa.

Cha mẹ có thể làm gì mỗi ngày?

Bạn không cần dụng cụ đắt tiền. Một vài thói quen đơn giản thường là đủ:

• Nói chuyện, đọc sách và hát cho bé nghe, gọi tên đồ vật xung quanh.
• Cho bé thời gian chơi tự do, nhặt, xếp, thả, đẩy đồ vật trong không gian an toàn.
• Phản hồi khi bé bập bẹ hoặc chỉ trỏ, để bé hiểu giao tiếp là hai chiều.
• Ghi lại những điều bé mới làm được, rất tiện khi đi khám định kỳ.

Khi nào nên trao đổi với bác sĩ?

CDC khuyên nên chủ động trao đổi với bác sĩ của bé, và hỏi về sàng lọc phát triển, nếu bé:

• Chưa đạt một hoặc nhiều mốc so với độ tuổi.
• Mất đi kỹ năng mà trước đó bé đã có.
• Hoặc bạn có bất kỳ băn khoăn nào khác về cách bé hành động.

Theo CDC, Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) khuyến nghị sàng lọc phát triển tổng quát ở 9, 18 và 30 tháng, và sàng lọc tự kỷ ở 18 và 24 tháng, hoặc bất cứ khi nào có lo ngại. Lịch khám ở Việt Nam có thể khác, bạn nên hỏi cơ sở y tế nơi bé theo dõi.

Lưu ý

Các mốc chỉ là thông tin tham khảo. Nhiều bé khỏe mạnh đạt mốc sớm hoặc muộn hơn một chút. Điều quan trọng là xu hướng tiến bộ chung của bé; nếu bạn thấy khác thường, hãy gặp bác sĩ thay vì chờ đợi hay tự kết luận.