Vàng da ở trẻ sơ sinh: khi nào bình thường, khi nào cần đi khám

Cơ thể liên tục phân hủy hồng cầu và tạo ra một chất gọi là bilirubin. Trước khi sinh, gan của mẹ giúp thải chất này. Sau sinh, gan của bé cần một thời gian để làm việc hiệu quả hơn, nên bilirubin tích tụ và khiến da, mắt có màu vàng. Theo NHS, gan thường trưởng thành sau vài tuần và mức bilirubin sẽ trở về bình thường.

Theo các nguồn trên:

• Vàng da thường xuất hiện trong vài ngày đầu. NHS cho biết màu vàng thường rõ nhất vào khoảng ngày thứ 3.
• Màu vàng thường bắt đầu từ mặt, sau đó lan xuống ngực, bụng, tay và chân khi bilirubin tăng.
• NHS cho biết vàng da thường mất khoảng 2 tuần để hết.
• Ở hầu hết trẻ, vàng da không phải dấu hiệu của một vấn đề sức khỏe khác.
• Vàng da khó nhận ra hơn trên làn da sẫm màu. Quan sát dưới ánh sáng ban ngày sẽ dễ thấy hơn, và có thể nhìn thêm lòng trắng mắt.

Theo AAP, vàng da hay gặp hơn ở trẻ bú mẹ, nhất là khi bé chưa nhận đủ sữa, ví dụ do sữa về muộn hoặc bé ngậm bắt vú chưa tốt. Vì thế cho bé bú thường xuyên trong những ngày đầu là điều được khuyến khích.

Mốc thời gian có khác nhau giữa các nguồn. NHS cho biết vàng da thường hết sau khoảng 2 tuần. AAP cho biết ở trẻ bú sữa công thức vàng da thường hết trong khoảng 2 tuần, còn ở trẻ chủ yếu bú mẹ có thể kéo dài khoảng một tháng hoặc đôi khi lâu hơn. AAP khuyên đưa bé đi khám nếu vàng da còn sau 2 tuần ở trẻ bú sữa công thức hoặc sau 4 tuần ở trẻ chủ yếu bú mẹ. Nếu bé vàng da kéo dài, hãy hỏi bác sĩ để được kiểm tra nguyên nhân.

Theo NHS, mức bilirubin được đo bằng xét nghiệm máu hoặc dùng một thiết bị chiếu ánh sáng lên da. Khi cần tìm nguyên nhân nghiêm trọng, bác sĩ có thể làm thêm xét nghiệm máu, nước tiểu hoặc siêu âm gan.

Hầu hết trẻ hồi phục mà không cần điều trị. Nếu cần, cách thường dùng là chiếu đèn (quang trị liệu), thường thực hiện ở bệnh viện, đôi khi có thể làm tại nhà. Hiếm hơn, bé cần truyền máu hoặc dùng thuốc qua đường tĩnh mạch. Theo AAP, mức bilirubin rất cao là tình huống khẩn cấp. AAP cũng nhấn mạnh phơi bé dưới ánh nắng không phải cách điều trị vàng da an toàn. Việc có điều trị hay không và điều trị thế nào do bác sĩ quyết định.

• Cho bé bú đều đặn. NHS nêu khoảng 8 đến 12 lần mỗi ngày, và AAP cũng khuyến khích bú 8 đến 12 lần mỗi ngày trong những ngày đầu.
• Nếu bé buồn ngủ, đánh thức bé dậy để bú (theo NHS).
• Nếu bé bú khó hoặc bạn không chắc bé đã đủ sữa, hãy hỏi nhân viên y tế.
• Theo dõi số tã ướt, màu nước tiểu, màu phân và các dấu hiệu cảnh báo ở trên.
• Báo cho bác sĩ nếu mẹ dùng thuốc, thảo dược hoặc có thói quen đặc biệt nào, vì AAP lưu ý một số thứ hiếm khi có thể gây vàng da nặng.

Bài viết chỉ mang tính tham khảo, không thay thế việc thăm khám và chẩn đoán của bác sĩ. Nếu băn khoăn về tình trạng của bé, đừng chờ đợi, hãy liên hệ cơ sở y tế gần nhất.