Chăm sóc mẹ sau sinh: hồi phục thể chất và tinh thần

Cơ thể mẹ thay đổi thế nào?

Co hồi tử cung và đau quặn bụng

Theo hướng dẫn tham khảo từ chính quyền Jersey, trong 2 đến 3 ngày sau sinh mẹ có thể bị đau quặn bụng do tử cung đang co nhỏ lại, đây là điều bình thường. Nếu cần dùng thuốc giảm đau, mẹ nên hỏi lại để chắc chắn thuốc an toàn khi cho con bú.

Sản dịch

Ra máu sau sinh lúc đầu nhiều hơn kỳ kinh và giảm dần theo từng tuần. Hướng dẫn khuyên dùng băng vệ sinh loại thấm hút tốt, và tránh dùng tampon cho đến khi khám hậu sản. Nếu thấy cục máu đông lớn, hãy báo với bác sĩ hoặc nữ hộ sinh.

CDC mô tả dấu hiệu cần đi khám khẩn cấp là chảy máu nhiều sau sinh, chẳng hạn thấm đẫm một băng vệ sinh trở lên trong một giờ, ra cục máu đông lớn hơn quả trứng hoặc ra mô, hoặc dịch có mùi hôi.

Vết khâu, vết mổ

Nếu mẹ sinh thường có rạch hoặc rách tầng sinh môn, nên giữ vùng này sạch sẽ để giảm nguy cơ nhiễm trùng và báo với nữ hộ sinh nếu có lo ngại. Sau mổ lấy thai, thời gian hồi phục thường kéo dài hơn và mẹ có thể phải ở viện lâu hơn.

Sàn chậu và tiểu không kiểm soát

Việc rò rỉ nước tiểu khi ho, cười hay vận động mạnh có thể gặp trong những tuần đầu. Bài tập sàn chậu được khuyến khích. Nếu tình trạng này kéo dài, hãy nói với bác sĩ, người có thể giới thiệu mẹ đến chuyên viên vật lý trị liệu.

Trĩ, táo bón

Trĩ khá phổ biến và thường cải thiện sau sinh. Táo bón và trĩ nên được nhắc với bác sĩ ở lần khám hậu sản.

Nghỉ ngơi và vận động

• Cố gắng nghỉ ngơi khi em bé ngủ, kể cả giấc ngắn ban ngày.
• Nhờ người thân hỗ trợ việc nhà, nấu nướng để mẹ có thời gian hồi sức.
• Các hoạt động ngắn, nhẹ mỗi ngày được khuyến khích. Hướng dẫn nêu thường nên chờ đến lần khám hậu sản khoảng 6 tuần mới tập các môn có tác động mạnh như chạy bộ, trừ khi bạn cảm thấy đủ sức. Sau mổ lấy thai, hãy hỏi bác sĩ hoặc nữ hộ sinh về mức vận động phù hợp.
• Nếu hút thuốc, bỏ thuốc có lợi cho cả mẹ và em bé; hãy hỏi cơ sở y tế về hỗ trợ.

Khám hậu sản

Hướng dẫn tham khảo cho biết lần khám hậu sản thường diễn ra khoảng 6 tuần sau sinh, có thể được sắp xếp cùng với lần khám sơ sinh cho bé. Bác sĩ thường kiểm tra:

• Lượng ra máu.
• Vết rách hoặc vết mổ đã lành hay chưa.
• Ngực.
• Sàn chậu.
• Tình trạng tinh thần của mẹ.

Đây cũng là dịp thích hợp để trao đổi về quan hệ vợ chồng và biện pháp tránh thai. Hãy nói với bác sĩ về các vấn đề như tâm trạng thấp hoặc lo âu, tiểu không tự chủ, táo bón, trĩ, khó ngủ hoặc đau khi quan hệ.

Tâm trạng sau sinh

Cảm thấy buồn bã, dễ khóc sau sinh khá phổ biến. Nếu tâm trạng thấp kéo dài, mẹ nên chia sẻ với nhân viên y tế hoặc bác sĩ. Đừng tự trách bản thân hay cho rằng mình phải "tự vượt qua".

CDC liệt kê những dấu hiệu cần được hỗ trợ ngay, trong đó có:

• Ý nghĩ làm hại bản thân hoặc em bé.
• Mệt mỏi quá mức, không cải thiện khi ngủ và khiến mẹ không thể chăm sóc bản thân hay con, kèm cảm giác buồn sau sinh.

Dấu hiệu cần liên hệ cơ sở y tế

Theo CDC, các dấu hiệu sau cần được thăm khám sớm (CDC lưu ý một số vấn đề liên quan đến thai kỳ có thể xảy ra đến một năm sau sinh):

• Chảy máu nhiều như mô tả ở trên.
• Sốt từ 38 độ C trở lên.
• Đau đầu dữ dội, nhìn mờ, chóng mặt hoặc ngất.
• Khó thở, đau ngực, tim đập nhanh hoặc loạn nhịp.
• Chân hoặc tay sưng, đau, đỏ, nóng, nhất là một bên (CDC nêu dấu hiệu này đến 6 tuần sau sinh).
• Đau bụng dữ dội.

Nếu mẹ không chắc triệu chứng có nghiêm trọng không, vẫn nên gọi để hỏi và nhớ báo rằng mình mới sinh.

Lời nhắn cho người thân

Người thân có thể giúp mẹ bằng cách chia sẻ việc chăm bé, chuẩn bị bữa ăn, lắng nghe mà không phán xét, và để ý các dấu hiệu bất thường để nhắc mẹ đi khám. Một người mẹ được chăm sóc tốt sẽ có nhiều năng lượng hơn để chăm con.

Lời nhắn

Hồi phục sau sinh là hành trình riêng của từng người, không có "đúng" hay "sai" về tốc độ. Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn của bác sĩ hoặc nữ hộ sinh. Hãy liên hệ cơ sở y tế khi bạn lo lắng.