Trẻ sặc sữa: phân biệt sặc nhẹ với nghẹn tắc đường thở và cách giảm nguy cơ

Bài này chỉ giúp ba mẹ phân biệt tình huống và biết bước đầu cần làm. Cách vỗ lưng, ấn ngực hay hồi sức phải được học trực tiếp. Hãy đăng ký khóa sơ cứu có người hướng dẫn thực hành, ví dụ do Hội Chữ thập đỏ hoặc bệnh viện tổ chức, cho cả ba mẹ và người trông bé.

• Sặc nhẹ, còn ho được: St John Ambulance và MedlinePlus nêu nếu bé còn ho mạnh hoặc còn khóc to, bé có thể tự đẩy dị vật hoặc sữa ra, và lúc này không nên can thiệp bằng vỗ lưng hay ấn ngực. Hãy ở bên bé, quan sát và sẵn sàng hành động nếu bé xấu đi. NHS xứ Wales dặn đừng rời bé trong lúc xử trí.
• Nghẹn nặng: Hội Chữ thập đỏ Anh mô tả bé không thể khóc, không phát ra tiếng, không ho và không thở được. Trung tâm Y tế Quận 12 nêu thêm các dấu hiệu khò khè, thở rít, môi hoặc da xanh tím.

Điểm mấu chốt: tiếng ho và tiếng khóc cho thấy không khí vẫn đi qua được. Khi bé im lặng, không ho, không thở, đó là cấp cứu.

Trung tâm Y tế Quận 12 nêu cách làm với bé còn tỉnh, ho và khóc được: nghiêng đầu bé sang một bên để bé tự ho tống sữa ra, rồi lau sạch sữa ở mũi và miệng. Trang này cũng nhấn mạnh không dùng tay móc họng bé, và dặn không bế bé dựng đứng ngay khi bé còn đang ho sặc. Trong các nguồn mevabe tìm đọc được, chi tiết này chỉ có ở trang này, nên ba mẹ có thể hỏi thêm nhân viên y tế nếu băn khoăn. Sau cơn sặc, nếu bé thở bình thường, hãy theo dõi sát bé.

Trang hướng dẫn cho bú bình của NHS nêu:

• Đỡ bé ở tư thế nửa ngồi và đỡ đầu để bé thở và nuốt thoải mái.
• Cho bé nhiều thời gian bú và để bé tự điều chỉnh nhịp bú; không lo nếu bé không bú hết bình.
• Giữ bình hơi nghiêng để sữa chảy đều và bé nuốt ít không khí hơn.
• Bé có thể tạm dừng giữa cữ và đôi khi cần ợ hơi; khi bé đã bú đủ, bế bé dựng lên và vỗ hoặc xoa lưng nhẹ.
• Không bao giờ để bé tự bú với bình kê sẵn và không để bé nằm một mình với bình trên giường, vì bé có thể bị sặc.

Bệnh viện Bạch Mai nêu thêm: không cho bé nằm thẳng khi bú bình và nên dốc bình về phía núm vú. Trung tâm Y tế Quận 12 nêu nên chọn núm vú phù hợp lứa tuổi và chia nhỏ lượng sữa mỗi cữ.

Trong các trang NHS mà mevabe tìm đọc được, không có hướng dẫn riêng về sặc khi bú mẹ. Hai trang y tế Việt Nam nêu:

• Trung tâm Y tế Quận 12: cho bé bú với đầu cao hơn thân, không cho bé nằm bú, kiểm soát lượng và tốc độ bú; với bé bú mẹ, điều chỉnh tư thế ngậm vú để tránh sữa chảy ào ạt.
• Bệnh viện Bạch Mai: không cho bé bú khi đang khóc hoặc cười, không đợi bé quá đói mới cho bú, không vừa nằm vừa cho bú; người bé hơi nghiêng khoảng 30–45 độ so với thân trên của mẹ.

Đây là điều các trang nêu; các con số về độ nghiêng chỉ mang tính mô tả của trang đó, không phải mức chuẩn chung của mọi nguồn.