Phân của trẻ sơ sinh: màu sắc, số lần đi và khi nào cần đi khám

Theo HealthyChildren (Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ), phân đầu tiên của bé là phân su, màu đen sệt như hắc ín. Bệnh viện Từ Dũ mô tả tương tự: trong vài ngày đầu sau sinh, bé đi phân su, loại phân đen, sệt, dính mà thai nhi đã tạo ra từ khi còn trong bụng mẹ.

Sau khi bé thải hết phân su, phân chuyển dần sang các màu khác. Theo Từ Dũ, phân có thể chuyển thành xanh, nâu sẫm hoặc vàng, và đây đều là màu bình thường. Giai đoạn đổi màu này thường được gọi là phân chuyển tiếp. HealthyChildren cũng cho biết các sắc vàng, nâu và xanh theo sau phân su là "chấp nhận được", mẹ không cần lo chỉ vì thấy phân xanh.

Theo HealthyChildren, màu vàng mù tạt là màu thường gặp nhất ở bé bú mẹ. Về số lần, Bệnh viện Từ Dũ cho biết tần suất bình thường ở bé bú mẹ dao động từ 7 lần/ngày đến 1 lần/7 ngày, miễn là phân mềm và bé không đau khi đi. Khoảng dao động này rất rộng, nên mẹ nên theo dõi chất lượng phân và tình trạng của bé hơn là đếm cho đủ một con số.

Khi bé bắt đầu ăn dặm, phân thay đổi rõ. HealthyChildren lưu ý màu phân thường đổi theo thời điểm bé bắt đầu ăn thức ăn đặc, hoặc khi bé bị cảm. Nếu mẹ lo về màu hay dạng phân của bé, hãy hỏi bác sĩ khi đi khám định kỳ.

Với bé bú mẹ, Từ Dũ nêu thêm những dấu hiệu nên đưa bé đi khám: phân lỏng như nước, phân có chất nhày, phân rất cứng kèm đau khi đi, hoặc bé khóc mỗi lần đi tiêu kéo dài. Nếu bé đi phân lỏng nhiều lần kèm các biểu hiện mất nước, mẹ có thể xem bài tiêu chảy và mất nước ở trẻ nhỏ; còn nếu bé rặn, đau và phân cứng, mẹ có thể xem bài về táo bón và trào ngược.

Theo Từ Dũ, ba màu cần lo ngại là đỏ, đen và trắng xám; khi thấy các màu này, mẹ nên đưa bé đến gặp bác sĩ. Cụ thể hơn theo từng màu:

• Trắng, xám nhạt hoặc nhạt như kem: HealthyChildren cho biết phân trắng hiếm gặp nhưng cần được chú ý nhanh, vì có thể liên quan đến vấn đề ở gan. Theo NHS, nếu bé trên 24 giờ tuổi và phân có màu kem nhạt, mẹ cần xin tư vấn khẩn từ bác sĩ gia đình, nữ hộ sinh hoặc dịch vụ NHS 111; NHS cũng gợi ý giữ lại mẫu phân để nhân viên y tế xem. Ở Việt Nam, mẹ nên đưa bé đến cơ sở nhi khoa sớm, không chờ thêm.
• Đỏ hoặc có máu: HealthyChildren giải thích đỏ có thể là máu. Bé có thể nuốt một ít máu lúc sinh, và núm vú nứt của mẹ cũng có thể là nguồn máu. Tuy vậy, mẹ không nên tự đoán nguyên nhân: bất kỳ lượng máu nào trong phân cũng nên được bác sĩ đánh giá.
• Đen sau những ngày đầu: HealthyChildren cho biết phân đen đáng chú ý vì máu chuyển sang đen khi đi qua ruột. Điều này không áp dụng cho phân su của những ngày đầu. Nếu bé đã qua giai đoạn đó mà vẫn đi phân đen, mẹ hãy báo bác sĩ.

NHS lưu ý: nếu bé vàng da cùng với một trong các dấu hiệu như ngủ li bì, khó đánh thức, không bú, mềm nhũn hoặc cứng đờ, nhiệt độ 38C trở lên hoặc 36C trở xuống, không có tã ướt, hoặc khó thở, mẹ cần gọi cấp cứu hoặc đến khoa cấp cứu ngay. Dù không phải lúc nào cũng liên quan đến phân, đây là những dấu hiệu nặng mẹ nên nhớ. Về vàng da nói chung, mẹ có thể xem bài vàng da ở trẻ sơ sinh.

Bé phân bình thường thường bú tốt, tăng cân đều, ngủ thức theo nhịp và có tã ướt. Khi mẹ thấy màu phân lạ nhưng bé vẫn khỏe, mẹ vẫn nên chụp ảnh lại để hỏi bác sĩ. Công cụ ảnh phân trẻ sơ sinh trên trang này có thể giúp mẹ so màu, nhưng chỉ để tham khảo.