Tăng cân khi mang thai bao nhiêu là đủ

Theo NHS, phần lớn phụ nữ mang thai tăng từ 10 kg đến 12,5 kg, và mức tăng này diễn ra chủ yếu sau tuần 20. NHS giải thích rằng phần lớn cân nặng tăng thêm là do bé lớn lên, ngoài ra cơ thể mẹ cũng tích trữ một ít mỡ để chuẩn bị cho việc tạo sữa sau sinh.

Vì vậy, cân nặng tăng lên trong thai kỳ không chỉ là "mỡ của mẹ". Nó gồm cả em bé và những thay đổi cần thiết của cơ thể để nuôi con.

BMI (chỉ số khối cơ thể) được tính từ chiều cao và cân nặng trước khi có thai. Mẹ nào gầy hơn thường được khuyến nghị tăng nhiều hơn, còn mẹ thừa cân hoặc béo phì được khuyến nghị tăng ít hơn.

CDC đưa ra các khoảng sau cho thai đơn, tính bằng pound: BMI dưới 18,5 tăng 28–40 pound; BMI 18,5–24,9 tăng 25–35 pound; BMI 25,0–29,9 tăng 15–25 pound; BMI 30,0–39,9 tăng 11–20 pound. CDC nhắn mẹ làm việc với bác sĩ để đặt mục tiêu tăng cân phù hợp.

Hướng dẫn năm 2009 mà Bệnh viện Từ Dũ giới thiệu dùng các nhóm BMI của WHO và ghi mức tăng bằng kg:

• BMI dưới 18,5 (gầy): khoảng 12,7–18,2 kg.
• BMI 18,5–24,9 (bình thường): khoảng 11,4–15,9 kg.
• BMI 25,0–29,9 (thừa cân): khoảng 6,8–11,4 kg.
• BMI từ 30,0 (béo phì): khoảng 5–9,1 kg.

Các khoảng này áp dụng cho thai đơn. Với song thai hoặc đa thai, mục tiêu khác và cần được bác sĩ đặt riêng cho từng mẹ.

Chủ biên của hướng dẫn nói trên cũng lưu ý rằng các khoảng tham chiếu có thể không hoàn toàn phù hợp với nhóm phụ nữ thấp bé hoặc nhẹ cân hơn phụ nữ Hoa Kỳ. Nói cách khác, bảng trên là điểm tham chiếu chung chứ không phải chỉ tiêu cứng, và mẹ không nên tự áp dụng khi chưa hỏi bác sĩ.

Theo NHS, tăng cân quá nhiều có thể làm huyết áp tăng và làm tăng nguy cơ tiểu đường thai kỳ, loại bệnh có thể khiến bé lớn hơn bình thường. Tăng huyết áp cũng có thể là dấu hiệu đầu tiên của tiền sản giật. Ngược lại, tăng quá ít có thể liên quan đến sinh non và bé nhẹ cân, tức dưới 2,5 kg khi sinh.

NHS đặc biệt nhấn mạnh rằng thai kỳ không phải là lúc để ăn kiêng, vì có thể ảnh hưởng đến thai nhi; mẹ nên ăn uống lành mạnh và giữ vận động bình thường, trừ khi bác sĩ hoặc nữ hộ sinh dặn khác. NHS cũng cho biết nếu BMI trên 30 hoặc dưới 18,5, nữ hộ sinh hoặc bác sĩ có thể đưa ra lời khuyên riêng.

Một nhận xét đáng chú ý từ CDC: khoảng 1 trong 5 phụ nữ tăng cân dưới khuyến nghị và 1 trong 2 phụ nữ tăng trên khuyến nghị. Nghĩa là rất nhiều mẹ lệch khỏi khoảng tham khảo, và điều đó càng cho thấy cần trao đổi sớm với người theo dõi thai.

Một nghiên cứu cắt ngang đăng trên Tạp chí Dinh dưỡng & Thực phẩm năm 2017, thực hiện trên 94 thai phụ ba tháng cuối đang nằm viện tại Bệnh viện Từ Dũ, ghi nhận 33,7% tăng cân dưới khuyến nghị, 32,6% trong khuyến nghị và 33,7% trên khuyến nghị. Đáng chú ý, 91% số người tham gia không biết mình nên tăng bao nhiêu cân. Kết quả này chỉ phản ánh nhóm nghiên cứu nhỏ, không đại diện cho cả nước, nhưng cho thấy việc hiểu rõ mục tiêu cân nặng là điều nhiều mẹ còn thiếu.

• Biết BMI trước khi mang thai của mình và hỏi bác sĩ xem mục tiêu tăng cân phù hợp là bao nhiêu.
• Theo dõi cân nặng đều đặn theo lịch khám, ghi vào sổ khám thai, thay vì cân mỗi ngày rồi lo lắng.
• Không tự ý ăn kiêng hoặc cắt giảm bữa ăn; hãy ăn uống đa dạng, lành mạnh.
• Giữ vận động nhẹ nhàng như đi bộ nếu bác sĩ cho phép.
• Nếu tăng cân quá nhanh, hầu như không tăng, hoặc kèm phù mặt, đau đầu, nhìn mờ, mẹ nên liên hệ bác sĩ hoặc cơ sở y tế sớm.

Mẹ có thể thử công cụ tính cân nặng thai kỳ trên mevabe để tham khảo, nhưng kết quả chỉ mang tính gợi ý. Mỗi thai kỳ mỗi khác, và mọi quyết định về chế độ ăn hay mục tiêu cân nặng nên theo chỉ định của bác sĩ hoặc nữ hộ sinh đang theo dõi mẹ.