Sinh thường và sinh mổ: khác nhau thế nào, hồi phục ra sao

Theo NHS, chuyển dạ gồm vài giai đoạn. Giai đoạn đầu (giai đoạn tiềm tàng), cổ tử cung mềm đi và bắt đầu mở; đây thường là giai đoạn dài nhất, có thể kéo dài nhiều giờ, thậm chí vài ngày. Khi cổ tử cung mở khoảng 4cm và các cơn co mạnh, đều hơn là chuyển dạ thực sự. Với con đầu lòng, thời gian từ lúc chuyển dạ thực sự đến khi mở hết thường là 8 đến 18 giờ; với những lần sau thường ngắn hơn.

Giai đoạn rặn đẻ kéo dài từ lúc mở hết (khoảng 10cm) đến khi bé chào đời; với con đầu lòng, NHS nêu giai đoạn này không nên quá 3 giờ. Sau đó là giai đoạn sổ nhau, thường trong vòng 30 phút nếu xử trí tích cực.

Về đau, Từ Dũ cho biết cơn đau chuyển dạ là có thật nhưng có thể giảm bằng gây tê ngoài màng cứng. Sau sinh thường, mẹ thường đi lại và ăn uống sớm trong vòng vài giờ, nên hồi phục nhanh và nằm viện ngắn hơn. Không có vết mổ nên tránh được các biến chứng của phẫu thuật. Hạn chế là cách này chỉ phù hợp khi mẹ và thai đủ điều kiện.

NHS mô tả mổ lấy thai có thể là mổ chủ động (thường từ tuần 39) hoặc mổ cấp cứu khi sinh ngả âm đạo được cho là quá rủi ro. Phần lớn ca mổ thực hiện dưới gây tê tủy sống hoặc ngoài màng cứng: mẹ tỉnh táo, nửa dưới cơ thể tê, có màn che trước mắt và có thể cảm thấy bị kéo, đẩy. Gây mê toàn thân chỉ thỉnh thoảng dùng, nhất là khi cần đưa bé ra nhanh. Cả ca mổ thường kéo dài khoảng 40 đến 50 phút, đường rạch thường dài khoảng 10 đến 20cm ở phần dưới bụng.

NHS cho biết khoảng 45% trẻ sinh ra ở Anh là sinh mổ. Phương pháp này nhìn chung rất an toàn nhưng vẫn là phẫu thuật lớn, có thể gặp biến chứng như nhiễm trùng vết mổ hoặc niêm mạc tử cung, cục máu đông, chảy máu nhiều, tổn thương bàng quang, bé khó thở tạm thời, hoặc hiếm hơn là vô tình rạch phải bé khi mở tử cung. Từ Dũ bổ sung rủi ro dính ruột, đồng thời nhấn mạnh sinh mổ là "cứu cánh" khi sinh thường tiềm ẩn nguy cơ. Mổ nhiều lần làm tăng nguy cơ nhau cài răng lược và nứt vỡ tử cung ở thai kỳ sau.

NHS cho biết hồi phục sau mổ thường lâu hơn sau sinh thường. Nếu không có biến chứng, đa số mẹ về nhà sau 1 đến 2 ngày. Vài ngày đầu bụng thường khó chịu và mẹ được cho thuốc giảm đau. NHS lưu ý nên tránh lái xe và một số hoạt động cho đến khi khám hậu sản lúc 6 tuần. Vết sẹo sẽ mờ dần theo thời gian.

Từ Dũ ước tính mẹ sau sinh mổ cần khoảng 4–6 tuần để trở lại sinh hoạt bình thường, và đau vết mổ có thể kéo dài nhiều ngày. Đây là con số trung bình; mỗi mẹ hồi phục một khác. Còn sau sinh thường, như đã nói, mẹ thường vận động và ăn uống sớm hơn nhiều, dù cơ thể vẫn cần thời gian để lấy lại sức.

Về những lần sinh sau, NHS cho biết đa số mẹ từng mổ vẫn có thể sinh ngả âm đạo ở lần tiếp theo, dù một số mẹ cần theo dõi thêm hoặc mổ lại. Mẹ nên hỏi bác sĩ về trường hợp của mình.

• Hỏi bác sĩ sớm về điều kiện sinh thường của mình và các khả năng phải mổ.
• Chuẩn bị đồ đi sinh cho cả hai trường hợp; mẹ có thể xem danh sách đồ đi sinh trên trang.
• Sắp xếp người hỗ trợ ở nhà vì sau mổ mẹ cần nghỉ ngơi và hạn chế một số việc.

Thông tin trong bài chỉ để tham khảo. Mỗi thai kỳ mỗi khác, nên mẹ hãy luôn theo chỉ định của bác sĩ và hỏi lại khi chưa rõ.