Trẻ chậm nói: mốc ngôn ngữ theo tuổi và khi nào nên đi khám

CDC cho biết trẻ đạt các mốc phát triển trong khoảng từ khi sinh đến 5 tuổi, gồm cách chơi, học, nói, hành động và vận động. Ở nhóm "ngôn ngữ và giao tiếp", CDC nêu ví dụ như sau (các mốc là điều phần lớn trẻ làm được vào độ tuổi đó):

• 2 tháng: bé phát ra âm thanh khác ngoài khóc và phản ứng với tiếng động lớn.
• 4 tháng: bé ê a, đáp lại âm thanh khi bạn nói và quay đầu về phía giọng nói của bạn.
• 6 tháng: bé thay phiên phát ra âm thanh với bạn, thổi bong bóng nước bọt và kêu ré lên.
• 9 tháng: bé phát ra nhiều âm khác nhau như "mamamama", "bababababa" và giơ tay đòi bế.
• 1 tuổi: bé vẫy tay chào tạm biệt, gọi bố hoặc mẹ là "mama", "dada" hay một tên gọi riêng, và hiểu từ "không" (dừng lại hoặc ngập ngừng khi nghe).
• 18 tháng: bé cố nói ba từ trở lên ngoài "mama", "dada" và làm theo chỉ dẫn một bước mà không cần cử chỉ.
• 2 tuổi: bé chỉ vào hình trong sách khi được hỏi, nói ít nhất hai từ ghép lại như "More milk", chỉ ít nhất hai bộ phận cơ thể khi được yêu cầu và dùng thêm cử chỉ như thổi hôn hay gật đầu.
• 3 tuổi: bé trò chuyện qua lại ít nhất hai lượt, hỏi "ai", "gì", "ở đâu" hoặc "tại sao", nói được tên của mình khi được hỏi và nói đủ rõ để người khác hiểu phần lớn thời gian.

Hãy xem các mốc này như một bản đồ tham khảo, không phải bài kiểm tra. Trẻ khác nhau có thể đạt mốc sớm hoặc muộn hơn một chút, và chỉ bác sĩ mới đánh giá được tình hình của riêng bé.

Ở các trang theo tuổi, CDC có phần "việc bạn có thể làm". Với bé 1 tuổi, CDC gợi ý nói hoặc hát về những gì bạn đang làm, nói tiếp và mở rộng điều bé cố gắng nói, và đọc sách cùng bé; đọc có thể chỉ là nói về các bức tranh. Với bé 2 tuổi, CDC gợi ý giúp bé nghe cách từ được phát âm dù bé chưa nói rõ: nếu bé nói "or nana", bạn đáp "Con muốn thêm chuối nhé" (nguyên văn tiếng Anh là "You want more banana."). Trong thói quen trước khi ngủ, CDC cũng nhắc việc đọc 1 hoặc 2 cuốn sách cho bé.