Ốm nghén khi nào hết? Cách giảm nghén và dấu hiệu nghén nặng cần đi khám

Theo NHS, khoảng 8 trên 10 phụ nữ mang thai bị buồn nôn, nôn hoặc cả hai. Trong tiếng Anh, ốm nghén được gọi là "ốm buổi sáng", nhưng cả NHS và ACOG đều nói nghén có thể đến vào bất kỳ lúc nào trong ngày.

NHS cho biết ốm nghén không làm tăng nguy cơ cho em bé. ACOG cũng giải thích nghén thường không gây hại cho thai, nhưng có thể ảnh hưởng đến cuộc sống của mẹ, kể cả công việc và sinh hoạt hằng ngày.

Mức độ nghén khác nhau ở mỗi người. ACOG mô tả có mẹ chỉ buồn nôn một lúc mỗi ngày và có thể nôn một, hai lần; trường hợp nặng hơn thì buồn nôn kéo dài vài giờ mỗi ngày và nôn nhiều lần hơn.

• Theo ACOG, nghén thường bắt đầu trước tuần thai thứ 9. Với phần lớn phụ nữ, nghén hết vào khoảng tuần 14. Một số người nghén kéo dài thêm vài tuần hoặc vài tháng, và số ít nghén suốt thai kỳ.
• NHS nêu nghén thường hết vào khoảng tuần 16 đến 20. Ở trang về nghén nặng, NHS ghi với đa số phụ nữ, triệu chứng đỡ hoặc hết vào khoảng tuần 12 đến 20.

Theo NHS, thay đổi nội tiết trong 12 tuần đầu có lẽ là một trong những nguyên nhân gây nghén. Mẹ có thể dễ bị nghén hơn nếu:

• Mang song thai hoặc nhiều hơn.
• Từng nghén nặng ở lần mang thai trước.
• Hay say tàu xe.
• Có tiền sử đau nửa đầu (migraine).
• Trong gia đình có người từng bị ốm nghén.
• Từng buồn nôn khi dùng thuốc tránh thai có chứa estrogen.
• Mang thai lần đầu.
• Có chỉ số BMI từ 30 trở lên.

NHS gợi ý mẹ bầu có thể thử:

• Nghỉ ngơi, vì mệt mỏi có thể làm buồn nôn nặng hơn.
• Tránh những món ăn, mùi khiến mẹ buồn nôn.
• Ăn bánh mì nướng khô hoặc bánh quy lạt vào buổi sáng. ACOG gợi ý ăn trước khi ra khỏi giường để không phải đi lại khi bụng đói.
• Ăn nhiều bữa nhỏ, món đơn giản, nhiều tinh bột và ít béo.
• Ăn đồ nguội nếu mùi đồ nóng làm mẹ khó chịu.
• Uống nước thường xuyên, từng ngụm nhỏ.
• Thử món ăn hoặc đồ uống có gừng. NHS lưu ý nên hỏi dược sĩ trước khi dùng viên bổ sung gừng khi mang thai.
• Thử bấm huyệt ở cổ tay, bằng vòng đeo cổ tay hoặc tự ấn.

ACOG bổ sung vài gợi ý:

• Ăn 5 hoặc 6 bữa nhỏ mỗi ngày để bụng không bị trống, có thể ăn vặt các loại hạt, trái cây hoặc bánh quy.
• Thử món nhạt, ít béo, dễ tiêu như chuối, cơm, táo nghiền, bánh mì nướng. Mục tiêu là tìm được món mẹ ăn được mà không nôn ra.
• Thêm chất đạm vào mỗi bữa, ví dụ sữa, sữa chua, các loại hạt và bơ hạt.
• Uống nước rải rác cả ngày, không đợi khát mới uống, vì thiếu nước có thể làm buồn nôn nặng hơn.
• Bật quạt khi nấu ăn và nhờ người khác đổ rác nếu mùi làm mẹ khó chịu.
• Uống vitamin dành cho bà bầu. ACOG cho biết nghiên cứu cho thấy bổ sung vitamin trước và trong thai kỳ giúp giảm nguy cơ nghén nặng. Gợi ý thêm của mevabe: mẹ hãy hỏi bác sĩ để chọn loại phù hợp.

Theo NHS, nếu nghén nặng mà thay đổi ăn uống, sinh hoạt không đỡ, bác sĩ có thể kê một đợt ngắn thuốc chống nôn được coi là an toàn khi mang thai. ACOG giải thích bác sĩ sẽ xem triệu chứng có phải do ốm nghén hay do bệnh khác trước, rồi mới cân nhắc thuốc. Có thuốc đã được chứng minh an toàn, có thuốc thông tin còn hạn chế, nên mẹ và bác sĩ cùng cân nhắc lợi ích và nguy cơ. Gợi ý thêm của mevabe: mẹ không nên tự mua thuốc chống nôn khi đang mang thai mà chưa hỏi bác sĩ.

Nghén nặng (tên y khoa là hyperemesis gravidarum) là thể nặng của ốm nghén. NHS ước tính khoảng 1 đến 3 trên 100 phụ nữ mang thai bị nghén nặng; ACOG ghi tỉ lệ tới 3% thai kỳ.

Theo NHS, dấu hiệu nghén nặng gồm:

• Buồn nôn và nôn nặng, kéo dài.
• Mất nước: khát, mệt, chóng mặt hoặc choáng váng, đi tiểu ít, nước tiểu sẫm màu và nồng.
• Sụt cân.

Khác với nghén thông thường, nghén nặng có thể không đỡ vào tuần 16 đến 20 và có thể kéo dài tới khi sinh, dù một số triệu chứng có thể đỡ vào khoảng tuần 20. ACOG cho biết bác sĩ có thể chẩn đoán nghén nặng khi mẹ sụt 5% cân nặng so với trước khi mang thai và có các vấn đề do mất nước.

NHS cho biết chưa rõ nguyên nhân chính xác, nhưng có vẻ liên quan đến thay đổi nội tiết khi mang thai. Nghén nặng có thể có tính gia đình, và mẹ từng bị ở lần mang thai trước thì dễ bị lại. NHS nhấn mạnh nghén nặng không phải do mẹ đã làm hay không làm điều gì.

Về ảnh hưởng, NHS cho biết nếu được điều trị hiệu quả, nghén nặng khó gây hại cho em bé. Tuy vậy, nếu mẹ bị sụt cân trong thai kỳ, nguy cơ bé sinh ra nhỏ hơn dự kiến sẽ tăng. Nghén nặng cũng có thể khiến mẹ kiệt sức, lo âu và thấy cô đơn; nếu không điều trị có thể dẫn đến biến chứng như trầm cảm. NHS khuyên mẹ chia sẻ với nữ hộ sinh, bác sĩ, bạn bè và gia đình.

Về điều trị, NHS cho biết có những thuốc dùng được khi mang thai, kể cả trong 12 tuần đầu. Nếu không kiểm soát được buồn nôn và nôn, mẹ có thể phải nằm viện để truyền dịch qua tĩnh mạch. ACOG nêu thêm khi nằm viện, mẹ có thể được xét nghiệm chức năng gan, truyền dịch và vitamin; nếu tiếp tục sụt cân, bác sĩ có thể đề nghị đặt ống nuôi ăn.