Hỗ trợ tinh thần cho cha mẹ sau khi có con

Theo NHS, cảm giác buồn, lo lắng hoặc dễ cáu trong vài ngày đầu sau sinh rất phổ biến và thường qua đi trong khoảng 2 tuần. Nếu các cảm giác này kéo dài, nặng hơn hoặc khiến bạn khó xoay xở hằng ngày, đó có thể là trầm cảm sau sinh.

Trầm cảm sau sinh là tình trạng sức khỏe tinh thần thường gặp và thường cải thiện khi được hỗ trợ. Triệu chứng có thể bắt đầu trong thai kỳ, ngay sau sinh hoặc đến một năm sau đó.

NHS liệt kê một số biểu hiện:

• Tâm trạng thấp, mất hứng thú với những điều từng thích.
• Cảm giác vô vọng, tội lỗi, hoặc nghĩ mình là cha mẹ tồi.
• Lo âu, cáu gắt.
• Rối loạn giấc ngủ, khó tập trung.
• Khó gắn kết với con.
• Có ý nghĩ tự làm hại bản thân hoặc làm hại con.

Nếu có ý nghĩ tự làm hại mình hoặc làm hại con, hãy tìm trợ giúp khẩn cấp ngay: liên hệ người thân, cơ sở y tế hoặc đường dây hỗ trợ ở nơi bạn sống.

NHS nêu rằng cha và bạn đời cũng có thể bị trầm cảm sau khi có con. Trang Keeping Well cho biết nam giới có nguy cơ gặp khó khăn về sức khỏe tinh thần trong 12 tháng đầu, như lo âu, trầm cảm hay căng thẳng sau sang chấn, và tâm trạng thấp kéo dài hơn vài tuần là điều đáng trao đổi với ai đó.

NHS cũng nhắc các yếu tố có thể làm tăng nguy cơ, gồm tiền sử trầm cảm hay bệnh tâm thần, sự kiện căng thẳng gần đây, bé sinh non hoặc ốm, sinh đôi, thiếu hỗ trợ xã hội, mâu thuẫn trong quan hệ, bạo lực gia đình. Nguyên nhân chính xác chưa rõ; căng thẳng, thiếu ngủ và thay đổi nội tiết có thể góp phần.

• Lắng nghe, không phán xét: để người mẹ hoặc người cha nói về cảm giác của mình mà không bị khuyên nhủ vội vàng.
• San sẻ việc thường ngày: nấu ăn, giặt giũ, trông bé để người kia ngủ một giấc liền.
• Khuyến khích nghỉ ngơi: ngủ khi bé ngủ nếu có thể, ăn uống đủ, đi bộ nhẹ nhàng.
• Giữ kết nối: gặp gỡ bạn bè, người thân, tham gia nhóm cha mẹ và bé, như NHS gợi ý.
• Tránh rượu bia và chất cấm: NHS khuyên tránh vì có thể làm tình trạng nặng hơn.
• Cùng đi khám: đồng hành khi người thân muốn gặp nhân viên y tế.

NHS khuyên liên hệ bác sĩ, nữ hộ sinh hoặc nhân viên y tế khi nghĩ mình có thể bị trầm cảm sau sinh, dù chỉ có một vài triệu chứng. Các cách hỗ trợ gồm liệu pháp trò chuyện như trị liệu nhận thức hành vi, và có thể dùng thuốc chống trầm cảm; theo NHS, nhiều loại vẫn dùng được khi cho con bú nhưng cần báo bác sĩ. Một số nơi có đội chuyên về sức khỏe tâm thần quanh sinh.

Tại Việt Nam, bạn có thể bắt đầu từ bác sĩ sản, nhi, bác sĩ gia đình hoặc cơ sở tâm lý uy tín. Đừng chờ mọi thứ trở nên quá sức mới tìm giúp đỡ.

Bài viết chỉ mang tính tham khảo, không dùng để chẩn đoán hay thay thế tư vấn của chuyên gia.